Chương 4 – Dao động điện từ, sóng điện từ.

I. Hệ thống kiến thức trong chương
1) Mạch dao động, dao động điện từ:
+Mạch dao động là mạch điện gồm tụ điện có điện dung C mắc với cuộn cảm có hệ số tự cảm L.
Mach lí tưởng khi điện trở thuần của mạch bằng 0.
+ Dao động điện từ điều hòa xảy ra trong mạch LC sau khi tụ điện được tích một điện lượng q0 và không có tác dụng điện từ bên ngoài lên mạch. Đó là dao động điện từ tự do với tần số
+ Biểu thức của dao động điện từ tự do trong mạch là: q = q0cos(+ φ).
i = - (Q0sin(+ φ) = I0cos((t + ( + (/2), I0 = (.Q0; u = U0cos(+ φ), U0 = Q0/C.
+ Năng lượng của mạch dao động:
- Năng lượng điện trường tập trung ở tụ điện:
- Năng lượng từ trường tập trung ở cuộn cảm:
- Năng lượng điện từ của mạch:

- Trong quá trình dao động điện từ có sự chuyển hoá qua lại giữa năng lượng điện và năng lượng từ của mạch, tần số dao động là (’ = 2(. Tổng của chúng, là năng lượng toàn phần của mạch, có giá trị không đổi.
+ Trong mạch RLC có sự toả nhiệt do hiệu ứng Jun - Lenxơ nên năng lượng toàn phần giảm theo thời gian, biên độ dao động cũng giảm theo và dao động tắt dần. Nếu điện trở R của mạch nhỏ, thì dao động coi gần đúng là tuần hoàn với tần số góc
Điện trở tăng thì dao động tắt nhanh, và khi vượt quá một giá trị nào đó, thì quá trình biến đổi trong mạch phi tuần hoàn.
Nếu bằng một cơ chế thích hợp đưa thêm năng lượng vào mạch trong từng chu kỳ, bù lại được năng lượng tiêu hao, thì dao động của mạch được duy trì.
2) Giả thuyết Mắc xoen về điện từ trường:
Mỗi biến thiên theo thời gian của từ trường, đều sinh ra trong không gian xung quanh một điện trường xoáy biến thiên theo thời gian, và ngược lại, mỗi biến thiên theo thời gian của một điện trường cũng sinh ra một từ trường biến thiên theo thời gian trong không gian xung quanh.
Từ trường và điện trường biến thiên theo thời gian và không tồn tại riêng biệt, độc lập với nhau, mà chỉ là biểu hiện của một trường tổng quát, duy nhất, gọi là điện từ trường.
Điện từ trường là một dạng vật chất đặc biệt tồn tại trong tự nhiên.
3) Sóng điện từ:
+ Quá trình lan truyền trong không gian của điện từ trường biến thiên tuần hoàn là một quá trình sóng, sóng đó được gọi là sóng điện từ.
+ Sóng điện từ truyền cả trong chân không, trong chân không có vận tốc c = 300 000km/s; sóng điện từ mang năng lượng tỉ lệ với luỹ thừa bậc 4 của tần số; là sóng ngang (các véctơ và vuông góc với nhau và vuông góc với phương truyền sóng); sóng điện từ có đầy đủ tính chất như sóng cơ học: phản xạ, khúc xạ, giao thoa, nhiễu xạ...
4) Sóng vô tuyến điện được sử dụng trong thông tin liên lạc.
Sóng dài (bước sóng từ 1000m đến 100km) ít bị nước hấp thụ nên thông tin