CHƯƠNG IV. TỪ TRƯỜNG
Tiết 38. TỪ TRƯỜNG
1. Mục tiêu:
a) Về kiến thức:
+ Biết được từ trường là gì và nêu lên được những vật nào gây ra từ trường.
+ Biết cách phát hiện sự tồn tại của từ trường trong những trường hợp thông thường.
+ Nêu được cách xác định phương và chiều của từ trường tại một điểm.
+ Phát biểu được định nghĩa và nêu được bốn tính chất cơ bản của đường sức từ.
b) Về kỹ năng:
+ Biết cách xác định chiều các đường sức từ của: dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng dài, dòng điện chạy trong dây dẫn uốn thành vòng tròn.
+ Biết cách xác định mặt Nam hay mạt Bắc của một dòng điện chạy trong mạch kín.
c) Về thái độ:
- Có thái độ nghiêm túc, chăm chỉ trong học tập.

2. Chuẩn bị của GV và HS:
a) Chuẩn bị của GV:
+ Chuẩn bị các thí nghiệm chứng minh về: tương tác từ, từ phổ.
b) Chuẩn bị của HS:
+ Ôn lại phần từ trường ở Vật lí lớp 9.

3. Tiến trình bài dạy:
* Ổn định lớp: (1 phút )
a) Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra trong khi giảng.
* Đặt vấn đề (1 phút).
- Giới thiệu chương trình học kỳ II và những nội dung sẽ nghiên cứu trong chương Từ trường.
b) Dạy nội dung bài mới:
Hoạt động 1 (5 phút) : Tìm hiểu nam châm.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản


Giới thiệu nam châm.
Yêu cầu học sinh thực hiện C1.
Cho học sinh nêu đặc điểm của nam châm (nói về các cực của nó)
Giới thiệu lực từ, từ tính.
Yêu cầu học sinh thực hiện C2.

Ghi nhận khái niệm.
Thực hiện C1.
Nêu đặc điểm của nam châm.

Ghi nhận khái niệm.
Thực hiện C2.
I. Nam châm
+ Loại vật liệu có thể hút được sắt vụn gọi là nam châm.
+ Mỗi nam châm có hai cực: bắc và nam.
+ Các cực cùng tên của nam châm đẩy nhau, các cực khác tên hút nhau. Lực tương tác giữa các nam châm gọi là lực từ và các nam châm có từ tính.

Hoạt động 2 (8 phút) : Tìm hiểu từ tính của dây dẫn có dòng điện.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản


Giới thiệu qua các thí nghiệm về sự tương tác giữa dòng điện với nam châm và dòng điện với dòng điện.

Kết luận về từ tính của dòng điện.


II. Từ tính của dây dẫn có dòng điện
Giữa nam châm với nam châm, giữa nam châm với dòng điện, giữa dòng điện với dòng điện có sự tương tác từ.
Dòng điện và nam châm có từ tính.

Hoạt động 3 (10 phút) : Tìm hiểu từ trường.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản



Yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm điện trường. Tương tự như vậy nêu ra khái niệm từ trường.


Giới thiệu nam châm nhỏ và sự định hướng của từ trường đối với nam châm thử.
Giới thiệu qui ước hướng của từ trường.


Nhắc lại khái niệm điện trường và nêu khái niệm từ trường.



Ghi nhận sự định hướng của từ trường đối với nam châm nhỏ.

Ghi nhận qui ước.
III. Từ trường
1. Định nghĩa
Từ trường là một dạng vật chất tồn tại trong không gian mà biểu hiện cụ thể là sự xuất hiện của của lực từ tác dụng lên một dòng điện hay một nam châm đặt trong nó.
2. Hướng của từ trường
Từ trường định hướng cho cho các nam châm nhỏ.
Qui ước: Hướng của từ trường tại một điểm là hướng Nam – Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó.

Hoạt động 4 (15 phút) : Tìm hiểu đường sức từ.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản



Cho học sinh nhắc lại khái niệm đường sức điện trường.
Giới thiệu khái niệm.

Giới thiệu qui ước.



Giới thiệu dạng đường sức từ của dòng điện thẳng dài.