Vật lí 12 Kết nối tri thức
CHƯƠNG III: TỪ TRƯỜNG
BÀI 14: TỪ TRƯỜNG
I.MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:


Thực hiện thí nghiệm để vẽ được các đường sức từ bằng các dụng cụ đơn giản.



Nêu được từ trường là trường lực gây ra bởi dòng điện hoặc nam châm, là một
dạng của vật chất tồn tại xung quanh dòng điện hoặc nam châm mà biểu hiện
cụ thể là sự xuất hiện của lực từ tác dụng lên một dòng điện hay một nam châm
khác đặt trong đó.

2. Năng lực
Năng lực chung:


Năng lực tự học: Chủđộng tích cực thực hiện những công việc của bản thân
trong học tập thông qua việc tham gia đóng góp ý tưởng, đặt câu hỏi, làm thí
nghiệm và trả lời các yêu cầu của GV đưa ra.



Năng lực giao tiếp hợp tác: Thảo luận nhóm, tiếp thu sự góp ý và hỗ trợ thành
viên trong nhóm khi tìm hiểu về từ trường.



Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định và tìm hiểu về từ trường; tiến hành thí
nghiệm để vẽ được các đường sức từ và nêu được khái niệm từ trường.

Năng lực vật lí:


Nêu được tương tác từ của nam châm và nam châm, của nam châm với dòng
điện và của dòng điện với dòng điện.



Nêu được khái niệm từ trường.



Nêu được tính chất cơ bản của từ trường.



Nêu được đặc điểm của cảm ứng từ.



Thực hiện được thí nghiệm để quan sát được từ phổ.



Nêu được hình dạng và chiều của đường sức từ trong một số trường hợp đặc
biệt.

3. Phẩm chất


Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm trong học tập và thí nghiệm.

II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Đối với giáo viên:


SGK, SBT, SGV Vật lí 12, Kế hoạch bài dạy.



Hình vẽ và đồ thị trong SGK: Hình ảnh thí nghiệm về tương tác giữa nam châm
với kim nam châm, hình ảnh thí nghiệm của Oersted về tương tác giữa dòng
điện và kim nam châm, hình ảnh thí nghiệm tương tác giữa hai dòng điện, hình
ảnh các mạt sắt phân bố xung quanh nam châm thẳng,…



Máy chiếu, máy tính (nếu có).

2. Đối với học sinh:


HS mỗi nhóm:

+ Dụng cụ thí nghiệm tạo từ phổ: hộp nhựa, nam châm thẳng, nam châm hình chữ U;
hộp nhựa, ống dây gắn với hộp nhựa, dây dẫn thẳng, nguồn điện một chiều.


HS cả lớp:

+ SGK, SBT Vật lí 12.
+ Hình vẽ liên quan đến nội dung bài học và các dụng cụ học tập theo yêu cầu của
GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1. Mục tiêu: Từ ví dụ thực tiễn trong đời sống, giúp HS bước đầu đưa ra được các
ý tưởng về từ trường, tính chất cơ bản của từ trường và biểu diễn từ trường.
2. Nội dung: GV cho HS thảo luận về nội dung mở đầu trong SGK,  HS phát biểu
ý kiến của bản thân để hình dung ra từ trường, tính chất và biểu diễn từ trường,
từ đó GV định hướng HS vào nội dung của bài học.

3. Sản phẩm học tập: HS nêu được các nội dung về từ trường, phát hiện vấn đề
và giải quyết vấn đề cần tìm hiểu.
4. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chiếu video nam châm và dòng điện tác dụng lực lên kim nam châm cho HS
quan sát.
+ Nam châm tác dụng lực lên kim nam châm.
https://www.youtube.com/watch?v=NtUvV0xhmyc
+ Dòng điện tác dụng lực lên kim nam châm.
https://www.youtube.com/watch?v=gZ5zD75yWwM (từ 0:13 đến 0:40)
- GV giới thiệu: Ta đã biết nam châm và dòng điện đều tác dụng lực lên kim nam
châm.
- GV nêu câu hỏi: Vậy xung quanh dòng điện có tồn tại từ trường không? Tính chất
cơ bản của từ trường là gì? Từ trường được biểu diễn như thế nào?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, dự đoán, đưa ra các câu hỏi và câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời 1 – 2 bạn ngẫu nhiên đứng dậy trình bày suy nghĩ của mình.
Gợi ý đáp án: 
+ Xung quanh dòng điện có từ trường.
+ Tính chất cơ bản của từ trường là gây ra lực từ tác dụng lên nam châm hay dòng
điện đặt trong nó.
+ Từ trường được biểu diễn bằng các đường sức từ.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- Sau khi HS trao đổi, phát biểu ý kiến, GV nhận xét vào nội dung bài học: Để tìm
hiểu rõ hơn về vấn đề này chúng ra vào bài học ngày hôm nay: Bài 14: Từ trường.
B.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu về tương tác từ
1. Mục tiêu: HS nhận biết được tương tác từ và khái niệm lực từ.
2. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện theo các hoạt động trong SGK để tìm
hiểu về tương tác từ giữa nam châm với nam châm, nam châm và dòng điện,
dòng điện với dòng điện.
3. Sản phẩm:
- Kết quả HS thực hiện các yêu cầu, gợi ý, dẫn dắt của GV để tìm hiểu về tương tác
từ.
- Hoàn thành Phiếu học tập.
PHIẾU HỌC TẬP
 
Câu 1. Khi đưa hai cực cùng tên hay khác tên của một nam châm thẳng và kim nam châm lại
gần nhau (Hình 14.1) thì chúng đẩy nhau hay hút nhau?
 
Câu 2. Khi cho dòng điện chạy qua dây dẫn ta thấy kim nam châm lệch một góc so với
phương ban đầu (Hình 14.2). Dự đoán điều gì xảy ra nếu ta đổi chiều dòng điện chạy qua dây
dẫn. Trong thí nghiệm này, kim nam châm có tác dụng lực lên dòng điện không?
 
Câu 3. Khi cho dòng điện chạy qua hai tấm kim loại mỏng, nhẹ như ở Hình 14.3, ta thấy hai
tấm kim loại đẩy nhau. Hãy dự đoán hiện tượng xảy ra nếu dòng điện qua hai tấm kim loại
cùng chiều.
 
4. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

I. TƯƠNG TÁC TỪ

- GV chia lớp thành 6 nhóm và sử dụng kĩ thuật - Tương tác giữa nam châm với

mảnh ghép, yêu cầu HS thực hiện các nhiệm vụ nam châm, giữa dòng điện với nam
sau:

châm và giữa dòng điện với dòng

*Giai đoạn 1: Hình thành nhóm chuyên gia

điện đều gọi là tương tác từ.

Nhóm 1,4: Quan sát Hình 14.1 và trả lời nội

- Lực tương tác trong các trường

dung Hoạt động 1 (SGK – tr56).

hợp đó gọi là lực từ.

Nhóm 2,5: Quan sát Hình 14.2 và trả lời nội

 

dung Hoạt động 2 (SGK – tr56).

 

Nhóm 3,6: Quan sát Hình 14.3 và trả lời nội

 

dung Hoạt động 3 (SGK – tr56).

 

*Giai đoạn 2: Hình thành nhóm mảnh ghép

 

- GV tiến hành tạo các nhóm mảnh ghép từ 6

 

nhóm chuyên gia: Nhóm A (gồm nhóm 1, 2, 3)

 

và nhóm B (gồm nhóm 4, 5, 6).

 

- GV yêu cầu HS chia sẻ thông tin tìm hiểu và

 

thảo luận hoàn thành Phiếu học tập.

 

- Sau khi các nhóm trả lời, GV kết luận về nội

 

dung tương tác từ.

 

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

 

- HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo

 

luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.

 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần

 

thiết).

 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

 

luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận:
*Trả lời Phiếu học tập

(đính kèm phía dưới Hoạt động).
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét,
đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.
- GV kết luận về nội dung Tương tác từ.
- GV chuyển sang nội dung Từ trường.
TRẢ LỜI PHIẾU HỌC TẬP
 Câu 1.
+ Khi đưa hai cực cùng tên của một nam châm thẳng và kim nam châm lại gần nhau
thì chúng đẩy nhau.
+ Khi đưa hai cực khác tên của một nam châm thẳng và kim nam châm lại gần nhau
thì chúng hút nhau.
Câu 2.
+ Nếu ta đổi chiều dòng điện chạy qua dây dẫn thì kim nam châm sẽ lệch theo hướng
ngược lại (cực Bắc sẽ bị hút lại gần dòng điện, cực Nam bị đẩy ra ra dòng điện).
+ Trong thí nghiệm này, kim nam châm không tác dụng lực lên dòng điện.
Câu 3.
Nếu dòng điện qua hai tấm kim loại cùng chiều thì hai tấm kim loại sẽ hút nhau.
Hoạt động 2. Tìm hiểu về từ trường
1. Mục tiêu: HS nhận biết được khái niệm từ trường, tính chất cơ bản của từ
trường và đặc điểm của cảm ứng từ.
2. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện theo các hoạt động trong SGK để tìm
hiểu về nội dung từ trường.

3. Sản phẩm:Kết quả HS thực hiện các yêu cầu, gợi ý, dẫn dắt của GV để tìm
hiểu về khái niệm từ trường, tính chất cơ bản của từ trường và đặc điểm của
cảm ứng từ.
4. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1. Tìm hiểu về khái niệm từ trường

II. TỪ TRƯỜNG

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

1. Khái niệm từ trường

- GV đặt vấn đề: Các thí nghiệm ở trên cho thấy - Từ trường là trường lực gây ra
khi kim nam châm đặt gần một nam châm hay

bởi dòng điện hoặc nam châm, là

một dòng điện, thì có lực từ tác dụng lên kim

một dạng vật chất tồn tại xung

nam châm. Ta nói, xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện hoặc nam châm
quanh dòng điện có từ trường.

mà biểu hiện cụ thể là sự xuất hiện

- GV nhắc lại về 3 thí nghiệm ở phần I. Tương

của lực từ tác dụng lên một dòng

tác từ và yêu cầu HS nghiên cứu SGK, sau đó

điện hay một nam châm khác đặt

nêu khái niệm từ trường.

trong nó.

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi và trả  
lời nội dung Hoạt động (SGK – tr57)
Hãy mô tả một thí nghiệm khảo sát lực từ do
nam châm tác dụng lên dòng điện.
- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về khái niệm
từ trường.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo
luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận:
*Trả lời Hoạt động (SGK – tr57)
Sử dụng nam châm hình chữ U và một đoạn dây
dẫn. Treo đoạn dây dẫn trong lòng của nam
châm hình chữ U, khi cho dòng điện qua đoạn
dây dẫn, ta thấy đoạn dây dẫn bị lệch khỏi
hướng ban đầu.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét,
đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.
- GV kết luận về nội dung Khái niệm từ trường.
- GV chuyển sang nội dung Tính chất cơ bản
của từ trường.
Nhiệm vụ 2. Tìm hiểu tính chất cơ bản của từ

2. Tính chất cơ bản của từ

trường

trường

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Tính chất cơ bản của từ trường là

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi,

nó gây ra lực từ tác dụng lên một

nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi sau:

nam châm hay một dòng điện đặt

+ Tính chất cơ bản của từ trường là gì?

trong nó.

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm đôi, GV

- Người ta dùng kim nam châm,

phát cho mỗi nhóm một kim nam châm và yêu

gọi là nam châm thử để phát hiện

cầu HS thực hiện nhiệm vụ sau:

sự tồn tại của từ trường.

Em hãy nhận xét về hiện tượng xảy ra trong

trường hợp đưa kim nam châm lại gần các vị trí Ví dụ: Khi đưa kim nam châm lại
sau: nam châm vĩnh cửu, điện thoại, laptop,

gần nam châm vĩnh cửu, điện

bàn ghế gỗ.

thoại, laptop thì kim nam châm bị

- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về tính chất cơ lệch khỏi hướng bắc – nam ban
bản của từ trường.

đầu; còn khi đưa kim nam châm lại

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

gần bàn ghế gỗ thì kim nam châm

- HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo

vẫn giữ nguyên hướng ban đầu.

luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét,
đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.
- GV kết luận về nội dung Tính chất cơ bản của
từ trường.
- GV chuyển sang nội dung Cảm ứng từ.
Nhiệm vụ 3. Tìm hiểu về cảm ứng từ

3. Cảm ứng từ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Để đặc trưng cho từ trường về

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi,

mặt tác dụng lực người ta đưa vào

nghiên cứu SGK và trả lời các câu hỏi sau:

một đại lượng vecto gọi là cảm ứng
từ, kí hiệu là  Người ta quy ước lấy

+ Cảm ứng từ là gì?

chiều từ cực Nam sang cực Bắc của

+ Độ lớn của cảm ứng từ có đặc điểm gì?

nam châm thử là chiều của vecto

+ Từ trường đều là gì?

cảm ứng từ

- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về nội dung

- Lực từ tác dụng lên một dòng

cảm ứng từ.

điện (đoạn dây dẫn có dòng điện

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

chạy qua) hay một nam châm đặt

- HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo

trong từ trường ở điểm nào lớn hơn

luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.

thì cảm ứng từ tại điểm đó lớn hơn.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần

- Từ trường đều là từ trường có

thiết).

cảm ứng từ  tại mọi điểm đều bằng

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

nhau.

luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét,
đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.
- GV kết luận về nội dung Cảm ứng từ.
- GV chuyển sang nội dung Đường sức từ.
Hoạt động 3. Tìm hiểu về đường sức từ
1. Mục tiêu:
- HS thực hiện được thí nghiệm tạo từ phổ và nêu được định nghĩa đường sức từ.
- HS nghiên cứu được về đặc điểm hình dạng và chiều của đường sức từ trong một số
trường hợp: dòng điện thẳng, dòng điện tròn.

2. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện theo các hoạt động trong SGK để thực
hiện được thí nghiệm, nhận biết được các đường mạt sắt xung quanh nam châm
là từ phổ và nêu được định nghĩa đường sức từ, xác định được một số đặc điểm
của đường sức từ trong một số trường hợp.
3. Sản phẩm: Kết quả HS thực hiện các yêu cầu, gợi ý, dẫn dắt của GV để tìm
hiểu về đường sức từ.
4. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1. Tìm hiểu về từ phổ

II. ĐƯỜNG SỨC TỪ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Từ phổ
- GV đặt vấn đề: Để có thể thấy hình ảnh

- Hình ảnh những đường mạt sắt xung

trực quan của từ trường, ta sử dụng các mạt

quanh nam châm và dòng điện được

sắt mịn. Các mạt sắt mịn đặt trong từ trường

là từ phổ.

bị nhiễm từ khiến chúng trở thành các nam

- Từ phổ cho ta thấy hình ảnh trực

châm thử.

quan của từ trường.

- GV chia lớp thành 6 – 8 nhóm.

 

- GV phát dụng cụ thí nghiệm, yêu cầu HS
thực hiện thí nghiệm theo hướng dẫn trong
SGK, quan sát và rút ra nhận xét về sự sắp
xếp mạt sắt trong từ trường của thanh nam
châm.
Thí nghiệm 1
+ Chuẩn bị: Hộp nhựa có một mặt trong suốt,
bên trong chứa dầu và mạt sắt mịn; nam
châm thẳng; nam châm hình chữ U.
+ Tiến hành: 
Bước 1: Lắc nhẹ hộp nhựa sao cho các mạt

sắt phân bố đều. Đặt hộp nhựa trên mặt phẳng
nằm ngang, mặt trong suốt hướng lên trên.
Bước 2: Đặt nhẹ nhàng thanh nam châm
thẳng lên trên mặt trong suốt của hộp nhựa
rồi gõ nhẹ. Quan sát hình ảnh mạt sắt vừa
được tạo thành trong hộp nhựa (hình 14.4a).
 
Bước 3: Nhấc thanh nam châm thẳng lên
khỏi mặt hộp nhựa. Lắc nhẹ hộp nhựa cho
các mạt sắt phân bố đều trở lại. Tiếp tục đặt
nhẹ nhàng hai thanh nam châm thẳng lên trên
mặt trong suốt của hộp nhựa rồi gõ nhẹ. Quan
sát hình ảnh mạt sắt vừa được tạo thành trong
hộp nhựa (hình 14.4b).
 
Bước 4: Thực hiện tương tự như trên nhưng
cho hai cực cùng tên của hai thanh nam châm
gần nhau. Quan sát hình ảnh mạt sắt vừa
được tạo thành trong hộp nhựa (hình 14.4c).
 
Bước 5: Tiến hành thí nghiệm tương tự đối
với nam châm hình chữ U (hình 14.5).
 
- GV yêu cầu HS quan sát, mô tả lại sự sắp
xếp mạt sắt và trả lời nội dung Hoạt động
(SGK – tr58)
1. Nhận xét hình ảnh sự phân bố mạt sắt ở

khoảng giữa hai nam châm thẳng Hình 14.4b
và ở khoảng giữa của hai nam châm thẳng
Hình 14.4c.
2. Nhận xét về hình ảnh sự phân bố mạt sắt ở
giữa hai cực của nam châm hình chữ U. Từ
đó có thể rút ra kết luận gì về từ trường trong
khoảng giữa hai cực của nam châm hình chữ
U.
- Sau khi HS trả lời, GV yêu cầu HS tiếp tục
tiến hành nội dung Thí nghiệm 2
+ Chuẩn bị: Hộp nhựa có một mặt trong
suốt, bên trong chứa dầu và mạt sắt mịn; ống
dây gắn với hộp nhựa; dây dẫn thẳng; nguồn
điện một chiều.
+ Tiến hành:
Bước 1: Lắc nhẹ hộp nhựa có gắn ống dây
sao cho các mạt sắt phân bố đều ở bên ngoài
và bên trong lòng ống dây.
Bước 2: Cho dòng điện chạy qua ống dây.
Bước 3: Gõ nhẹ vào hộp nhựa để các mạt sắt
phân bố ổn định (hình 14.6).
 
Bước 4: Tiến hành thí nghiệm tương tự với
dây dẫn thẳng ta thu được hình ảnh như hình
14.7.
 
- GV yêu cầu HS quan sát, mô tả lại sự sắp

xếp mạt sắt và trả lời nội dung Hoạt động
(SGK – tr58)
1. Mô tả hình ảnh sự phân bố mạt sắt phân
bố xung quanh dòng điện thẳng.
2. Nhận xét về hình ảnh sự phân bố mạt sắt
bên trong ống dây và bên ngoài ống dây.
3. So sánh hình ảnh và sự phân bố mạt sắt ở
bên ngoài ống dây với hình ảnh đường sức từ
của nam châm thẳng.
- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về nội dung
từ phổ.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SGK, tiến hành thí
nghiệm, thảo luận trả lời các câu hỏi mà GV
đưa ra.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận:
*Trả lời Hoạt động (SGK – tr58)
1. + Trong hình 14.4b có hai cực trái dấu
của hai thanh nam châm thẳng gần nhau, ta
thấy mạt sắt ở khoảng giữa xung quanh hai
thanh nam châm có xu hướng hút nhau và
nối liền hai cực của hai nam châm này.

+ Trong hình 14.4c có hai cực cùng tên của
hai thanh nam châm gần nhau, ta thấy mạt
sắt ở khoảng giữa xung quanh hai thanh nam
châm có xu hướng đẩy nhau ra và không nối
liền hai cực của hai nam châm này.
2. Giữa hai cực của nam châm hình chữ U,
ta thấu các mạt sắt được phân bố song song
và cách đều nhau. Ta có thể kết luận, từ
trường trong khoảng giữa hai cực của nam
châm hình chữ U là từ trường đều.
*Trả lời Hoạt động (SGK – tr58)
1. Mạt sắt phân bố xung quanh dòng điện
thẳng là những đường tròn có tâm là giao
điểm giữa dòng điện và mặt phẳng đó.
2. Mạt sắt được phân bố đồng đều bên trong
ống dây; còn ở bên ngoài ống dây mạt sắt
được phân bố theo hình vòng cung và nối 2
đầu ống dây.
3. Hình ảnh sự phân bố bên ngoài ống dây
tương tự với hình ảnh đường sức từ của nam
châm thẳng.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận
xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm
vụ.

- GV kết luận về nội dung Từ phổ.
- GV chuyển sang nội dung Đường sức từ.
 
Nhiệm vụ 2. Tìm hiểu về đường sức từ

2. Đường sức từ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - Đường sức từ là những đường vẽ
- GV giới thiệu về khái niệm đường sức từ.

trong không gian có từ trường sao cho

- GV chiếu hình ảnh đường sức từ (hình 14.8) tiếp tuyến với nó tại mỗi điểm trùng
cho HS quan sát và giới thiệu về hình dạng

với phương của vecto cảm ứng từ.

các đường sức từ trong hình vẽ.

Chiều của đường sức từ là chiều của

 

vecto cảm ứng từ.

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi và - Đối với nam châm, các đường sức từ
nghiên cứu SGK, nêu các đặc điểm của

ở ngoài nam châm có chiều đi ra từ

đường sức từ.

cực Bắc, đi vào cực Nam.

- GV chiếu hình ảnh quy tắc nắm bàn tay phải - Các đặc điểm của đường sức từ:
đối với dòng điện thẳng (hình 14.9) và hình

+ Tại mỗi điểm trong từ trường, chỉ có

ảnh quy tắc nắm bàn tay phải đối với dòng

thể vẽ được một đường sức từ đi qua

điện tròn (hình 14.10) cho HS quan sát và yêu và chỉ một mà thôi.
cầu trả lời câu hỏi sau:

+ Các đường sức từ là những đường

 

cong khép kín.

 

+ Nơi nào từ trường mạnh hơn thì các

+ Để xác định chiều của đường sức từ, ta

đường sức từ ở đó vẽ dày hơn, nơi nào

cần làm như thế nào?

từ trường yếu hơn thì các đường sức

+ Em hãy phát biểu quy tắc nắm bàn tay phải từ vẽ thưa hơn.
đối với dòng điện thẳng.

- Dùng nam châm thử đặt trên đường

+ Em hãy phát biểu quy tắc nắm bàn tay phải sức từ, ta biết được chiều của đường
đối với dòng điện tròn và ống dây.

sức từ. Cũng có thể xác định chiều

- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về quy tắc

của đường sức từ theo quy tắc nắm

nắm bàn tay phải đối với dòng điện thẳng và

bàn tay phải:

dòng điện tròn và ống dây.

+ Đối với dòng điện thẳng: Giơ ngón

- Để củng cố kiến thức vừa học, GV yêu cầu

cái của bàn tay phải hướng theo chiều

HS thảo luận theo nhóm đôi và hoàn thành

dòng điện, khum bốn ngón tay kia

nội dung Câu hỏi (SGK – tr60)

xung quanh dây dẫn thì chiều từ cổ

Đặt một kim nam châm nhỏ trên mặt phẳng

tay đến bốn ngón tay đó là chiều của

vuông góc với dòng điện thẳng. Khi cân

đường sức từ.

bằng, kim nam châm nằm ở vị trí như hình

+ Đối với dòng điện tròn và ống dây:

14.11. Hãy xác định chiều của dòng điện

Khum bàn tay phải sao cho chiều từ

chạy qua dây dẫn.

cổ tay đến các ngón tay trùng với

 

chiều dòng điện chạy qua các vòng

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

dây thì chiều ngón tay cái choãi ra chỉ

- HS đọc thông tin SGK, trao đổi, thảo luận

chiều của đường sức từ.

trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận 
- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả
thảo luận:
*Trả lời Câu hỏi (SGK – tr60)
 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận
xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm

vụ.
- GV kết luận về nội dung Đường sức từ.
- GV chuyển sang nội dung Luyện tập.
C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
1. Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức về từ trường để trả lời câu hỏi và giải được
các bài tập có liên quan.
2. Nội dung: GV trình chiếu câu hỏi, HS suy nghĩ trả lời các câu hỏi trắc nghiệm
liên quan đến từ trường.
3. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được các đáp án đúng và chuẩn kiến thức của
GV.
4. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm: Khoanh tròn vào câu trả lời đúng:
Câu 1: Đường sức từ có dạng là những đường thẳng song song và cách đều nhau xuất
hiện ở
A. xung quanh dòng điện tròn.
B. xung quanh thanh nam châm thẳng.
C. bên trong của nam châm chữ U.
D. xung quanh dòng điện thẳng.
Câu 2: Tương tác nào dưới đây không được gọi là lực từ?
A. Giữa nam châm với nam châm.
B. Giữa nam châm với dòng điện.
C. Giữa dòng điện với dòng điện.
D. Giữa nam châm và miếng nhôm đặt cạnh dòng điện.
Câu 3: Để đặc trưng cho từ trường về mặt tác dụng lực, người ta sử dụng đại lượng
nào?
A. Cảm ứng từ.

B. Đường sức từ.
C. Từ phổ.
D. Lực từ.
Câu 4: Người ta quy ước chiều của đường sức từ là
A. chiều từ cực từ nam đến cực từ bắc của kim nam châm.
B. chiều từ cực từ bắc đến cực từ nam của kim nam châm.
C. chiều vuông góc với kim châm.
D. chiều từ cực bắc từ trường đến cực nam từ trường.
Câu 5: Người ta dùng dụng cụ gì để phát hiện sự tồn tại của từ trường?
A. Nam châm điện.
B. Kim nam châm.
C. Nam châm vĩnh cửu.
D. Dòng điện.
Câu 6: Các đường sức từ là những đường vẽ trong không gian có từ trường sao cho
A. pháp tuyến tại mỗi điểm có phương trùng với phương của kim nam châm nhỏ
nằm cân bằng tại điểm đó.
B. tiếp tuyến tại mỗi điểm có phương trùng với phương của kim nam châm nhỏ
nằm cân bằng tại điểm đó.
C. pháp tuyến tại mỗi điểm có phương tạo với phương của kim nam châm tại điểm
đó một góc không đổi.
D. tiếp tuyến tại mỗi điểm có phương tạo với phương của kim nam châm tại điểm
đó một góc không đổi.
Câu 7: Đặc điểm nào sau đây không phải của đường sức từ?
A. Các đường sức từ là những đường cong khép kín.
B. Nơi nào từ trường mạnh hơn thì các đường sức từ ở đó vẽ dày hơn.
C. Tại mỗi điểm trong từ trường, có thể vẽ được vô số đường sức từ đi qua.
D. Nơi nào từ trường yếu hơn thì các đường sức từ vẽ thưa hơn.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học và hiểu biết thực tế của bản thân về để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:
Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

Câu 5

Câu 6

Câu 7

C

D

A

A

B

B

C

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu đáp án khác (nếu có).
Bước 4: 
- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận
dụng.
D.HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
1. Mục tiêu: Sử dụng kiến thức đã biết về từ trường để trả lời các câu hỏi mà GV
đưa ra.
2. Nội dung: GV chiếucâu hỏi, yêu cầu HS suy nghĩ trả lời.
3. Sản phẩm học tập: HShoàn thành nội dung Vận dụng.
4. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân và theo nhóm, hoàn thành nội dung Em có thể
(SGK – tr60)
1. Giải thích được nguyên tắc hoạt động của la bàn.
2. Nêu được ứng dụng của nam châm trong cuộc sống như tàu đệm từ, nam châm
điện.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
 - HS thực hiện nhiệm vụ theo GV đã hướng dẫn.
- GV theo dõi, động viên, hỗ trợ HS trong quá trình thực hiện.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS nộp sản phẩm cho GV vào tiết học tiếp theo.
Gợi ý trả lời:
1. La bàn hoạt động dựa vào sự tương tác giữa nam châm và từ trường Trái Đất.
Khi sử dụng la bàn, kim nam châm của la bàn sẽ nằm dọc theo đường sức từ
trường của Trái Đất và luôn định hướng theo một hướng Bắc - Nam nhất định.
2. Ứng dụng của nam châm để làm tàu đệm từ, tàu đệm từ là một phương tiện
giao thông chạy trên đệm từ trường, tàu vận hành rất êm, không rung lắc và
không gây ra nhiều tiếng ồn như tàu truyền thống. Ở tàu đệm từ, từ trường do
các nam châm điện ở đường ray và thân tàu làm cho tàu chuyển động với tốc
độ cao mà không tiếp xúc với đường ray như tàu hỏa hoặc tàu điện thông
thường.
- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá sản phẩm của HS.
- GV tổng kết nội dung chính và hướng dẫn HS tự đánh giá sau bài học.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại kiến thức đã học ở bài 14.
- Hoàn thành các bài tập trong Sách bài tập Vật lí 12.
- Xem trước nội dung Bài 15: Lực từ tác dụng lên dây dẫn mang dòng điện. Cảm ứng
từ.
Đây là bài soạn mẫu giáo án Vật lí 12- Kết nối tri thức
Thày cô liên hệ số 0969 325 896 (có zalo)
để đặt đủ bộ giáo án word và powerpoint đồng bộ
KHO HỌC LIỆU SỐ 4.0
Có giáo án tất cả các môn học cho 3 bộ sách giáo khoa mới
CÁNH DIỀU, KẾT NỐI TRI THỨC, CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
website: tailieugiaovien.edu.vn

Powerpoint Vật lí 12- Kết nối tri thức

Đây là bài soạn mẫu Powerpoint Vật lí 12- Kết nối tri thức
Thày cô liên hệ số 0969 325 896 (có zalo)
để đặt đủ bộ giáo án word và powerpoint đồng bộ
KHO HỌC LIỆU SỐ 4.0
Có giáo án tất cả các môn học cho 3 bộ sách giáo khoa mới
CÁNH DIỀU, KẾT NỐI TRI THỨC, CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
website: tailieugiaovien.edu.vn